Dziecko z zespołem Aspergera

 

W tym miejscu znjadują się odpowiedzi na różne pytania dot. dzieci z zespołem Aspergera, w szczególności związane z funkcjowaniem dziecka jako ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Więcej w naszym poradniku.

 
 

Od czego zacząć? Kto nam może pomóc?

 

Pierwszy krok mamy już za sobą. I to ten najważniejszy, czyli zdiagnozowanie dziecka. Wbrew pozorom nie jest to wcale takie łatwe, bowiem – jak wynika z badania PTZA – niezwykle istotnymi problemami dla rodziców dzieci z zespołem Aspergera są te związane właśnie z dochodzeniem do odpowiedniej diagnozy.

Rodzice nie wiedzą, do kogo się zwrócić o pomoc dla ich dziecka. Dużym problemem jest dostępność odpowiednich specjalistów (chodzi zarówno o ich fachowość, jak i terminy przyjęć oraz koszty wizyt). Wreszcie samo zdiagnozowanie zespołu Aspergera trwa bardzo długo (wg naszych badań od obserwacji pierwszych niepokojących symptomów do zdiagnozowania ZA mijają ponad cztery lata!).

Zatem jeśli nasze dziecko ma już postawioną diagnozę, to jesteśmy w dobrej sytuacji. Mamy bowiem w ręku zaświadczenie lekarskie – podstawowy dokument, z którym możemy przejść do załatwiania spraw formalnych (orzeczeń). Jeśli czujemy się w tym zagubieni, możemy szukać pomocy. I na szczęście mamy do kogo się zwrócić!

W pierwszej kolejności pomoc uzyskamy w szkole – wychowawca, pedagog szkolny czy dyrektor powinni doskonale znać procedury uzyskiwania orzeczeń, szczególnie tych, które związane są z funkcjonowaniem dziecka w szkole, a więc orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oraz orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego. O pomoc możemy się zwrócić także bezpośrednio do poradni psychologiczno-pedagogicznej, która ma pod opieką szkołę, do której uczęszcza nasze dziecko. Każda poradnia dysponuje wieloma różnymi specjalistami, coraz częściej także takimi, którzy specjalizują się w pomocy dzieciom z zespołem Aspergera.

Na pewno pomocy udzielą również fachowcy i rodzice skupieni w organizacjach pozarządowych, takich jak:
* Fundacja Synapsis (www.synapsis.org.pl)
* Stowarzyszenie Pomocy Dzieciom z Ukrytymi Niepełnosprawnościami im. Hansa Aspergera „NIE-GRZECZNE DZIECI” (www.niegrzecznedzieci.org.pl)
* Fundacja „Rozwiązać Autyzm” (www.rozwiazacautyzm.pl)
* Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym „Dalej Razem” (www.autyzm.zgora.pl)
* Fundacja Pomocy Osobom z Zaburzeniami ze Spektrum Autyzmu oraz Ich Rodzinom „SILENTIO” (www.silentio.pl).

 

 

Czy dziecko z zespołem Aspergera jest uznawane za niepełnosprawne?

 

Definicji niepełnosprawności jest bardzo wiele. Ale ze względu na to, że pojęcie to interesuje nas w kontekście uzyskiwania orzeczeń dla naszego dziecka z ZA, najlepiej będzie sięgnąć do odpowiednich przepisów wziętych z dwóch systemów:
* systemu pomocy społecznej
* systemu oświaty.


System pomocy społecznej

Zgodnie z zapisami ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez niepełnosprawność należy rozumieć „trwałą lub okresową niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy”.

Przekładając to na język potoczny i odnosząc do dziecka ze zdiagnozowanym już zespołem Aspergera, sprawdźmy, czy spełnia ono warunki tej definicji:
* Z pewnością jest niezdolne do wypełniania ról społecznych (np. ucznia, kolegi) w takim zakresie, jak przeciętne dziecko w jego wieku i zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami – zresztą jako rodzice wiemy o tym doskonale.
* Ta niezdolność ma w przypadku osoby z zespołem Aspergera charakter trwały, choć oczywiście wszelkimi możliwymi metodami będziemy starać się jak najlepiej przygotować nasze dziecko do życia w społeczeństwie.
* Niezdolność oczywiście wynika z naruszenia sprawności organizmu o charakterze długotrwałym, bo – jak wiadomo – zespołu Aspergera nie da się „wyleczyć”.

Reasumując: tak, dziecko z zespołem Aspergera jest niepełnosprawne w rozumieniu przytoczonych przepisów.


System oświaty

Czym innym jednak jest formalne uznanie dziecka za niepełnosprawne w systemie oświaty (więcej patrz: następne pytanie). Tutaj mamy do czynienia z wydawaniem przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego dla uczniów:
* niesłyszących
* słabosłyszących
* niewidomych
* słabowidzących
* z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją
* z upośledzeniem umysłowym – w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym
* z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera
* z niepełnosprawnościami sprzężonymi, czyli gdy występują co najmniej dwie z powyższych niepełnosprawności.

Widać zatem, że również w systemie oświaty dziecko z zespołem Aspergera jest uznawane za niepełnosprawne.

Oczywiście to bardzo, bardzo trudne, kiedy rodzic zdaje sobie sprawę, że jego dziecko jest niepełnosprawne – nie jest w pełni sprawne, odstaje od innych, od choćby potocznie rozumianej normy. Uświadomienie sobie tego to bardzo ważny element pełnego uwewnętrznienia faktu, że u naszego dziecka zdiagnozowano zespół Aspergera. Ale to etap konieczny! Jeśli bowiem obiektywnie nasze dziecko jest niepełnosprawne, to warto ten fakt sformalizować i jak najlepiej wykorzystać możliwości, jakie takim dzieciom oferuje państwo. Dla dobra naszego dziecka!

Ważne! Tak, nasze dziecko z zespołem Aspergera jest niepełnosprawne. Ale czy zostanie to stwierdzone formalnie w odpowiednich orzeczeniach, zależy przede wszystkim od rodziców dziecka!

 

 

Czym różnią się od siebie orzeczenia: o niepełnosprawności, o potrzebie kształcenia specjalnego i o potrzebie indywidualnego nauczania?

 

Kiedy rozpoczynamy swoją „przygodę” z orzeczeniami, to rzeczywiście trudno się w tym odnaleźć! Problem bierze się z tego, o czym była już mowa w odpowiedzi na poprzednie pytanie – że poruszamy się w dwóch różnych systemach: opieki społecznej i edukacji.


Orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności

Te dwa orzeczenia wydawane są przez powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, które w mieście na prawach powiatu są często nazywane miejskimi zespołami do spraw orzekania o niepełnosprawności. Działają one na podstawie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności wydają:
* orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lekkim, umiarkowanym lub znacznym) – w odniesieniu do osób, które ukończyły 16 lat
* orzeczenie o niepełnosprawności – w przypadku osób, które nie ukończyły 16 roku życia.

Zgodnie z ustawą osoby poniżej 16 lat są zaliczane do osób niepełnosprawnych „jeżeli mają naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną o przewidywanym okresie trwania powyżej 12 miesięcy, z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu, powodującą konieczność zapewnienia im całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób przewyższający wsparcie potrzebne osobie w danym wieku”.

Nie ma wątpliwości, że w przypadku dziecka z zespołem Aspergera mamy do czynienia:
* z naruszeniem sprawności zarówno fizycznej, jak i psychicznej dziecka z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu
* o okresie trwania na pewno powyżej roku – które powoduje konieczność zapewnienia może nie całkowitej opieki, ale przynajmniej pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb na pewno w zakresie większym niż w przypadku rówieśników.

Orzeczenia wydane przez powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności stanowią podstawę do korzystania przez dziecko z ZA i jego rodziców z ulg i uprawnień, które ułatwiają dziecku codzienne funkcjonowanie i mają przynajmniej częściowo zrekompensować rodzicom koszty opieki nad nim.


Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Te orzeczenia wydają zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych działających w ramach systemu oświaty, a więc na podstawie ustawy o systemie oświaty oraz rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej, z których najważniejsze dla nas jest rozporządzenie MEN z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest podstawą do wyboru najkorzystniejszych dla dziecka form kształcenia, a także stworzenia w szkole najlepszych warunków do edukacji, w szczególności przez specjalnie dostosowaną do dziecka organizację nauki oraz wybór odpowiednich metod pracy (więcej: w dalszej części).


Orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania

Te orzeczenia również są wydawane przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych dzieciom i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły, przy czym – wbrew nazwie – nie dotyczą one wyłącznie „skazania” dziecka na naukę poza szkołą (więcej: w dalszej części).

Ważne! Orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności nie jest podstawą dla szkoły do dostosowania organizacji nauki dla dziecka z zespołem Aspergera. Jest nią wyłącznie orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej!

 

 

Jak uzyskać dla dziecka z zespołem Aspergera orzeczenie o niepełnosprawności?

Kto orzeka

Była już mowa o tym przy jednym z wcześniejszych pytań, że orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności wydają powiatowe/miejskie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Postępowanie orzecznicze jest dwuinstancyjne i zespołowe:
* dwuinstancyjne – to znaczy, że w przypadku nieotrzymania orzeczenia lub otrzymania orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności o treści, która nam nie odpowiada, mamy prawo złożenia odwołania do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności
* zespołowe – to znaczy, że skład orzekający jest złożony przynajmniej z dwóch specjalistów, przy czym przewodniczącym składu orzekającego jest lekarz, a drugim specjalistą może być na przykład psycholog, pedagog czy inny lekarz.

Ważne! Listę wszystkich powiatowych/miejskich oraz wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności można znaleźć na stronie www.niepelnosprawni.gov.pl.


Wniosek

Uzyskanie orzeczenia o niepełnosprawności dla dziecka do ukończenia 16 roku życia wymaga złożenia przez jego rodziców pisemnego wniosku do powiatowego/miejskiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności – właściwego dla miejsca zameldowania (stałego pobytu).

Wniosek zawiera w szczególności:
* dane dziecka i jego rodziców
* adres zamieszkania dziecka i rodziców
* numery dokumentów tożsamości oraz PESEL
* określenie celu występowania o orzeczenie (np. uzyskanie zasiłku pielęgnacyjnego, korzystanie z ulg i uprawnień)
* informacje dotyczące sytuacji społecznej dziecka (czyli na temat uczęszczania do szkoły lub przedszkola, korzystania z nauczania indywidualnego, świetlicy szkolnej itp.)
* informacje rodziców o zakresie sprawowanej opieki i pielęgnacji (na temat samodzielności dziecka, rodzaju i częstotliwości zabiegów rehabilitacyjnych i leczniczych itp.)
* oświadczenie rodziców o prawdziwości powyższych danych podanych we wniosku.

Do wniosku o wydanie orzeczenia załącza się zaświadczenie lekarskie (oryginał) zawierające opis stanu zdrowia dziecka, wystawione przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się dziecko – bardzo ważne! – wydane nie wcześniej niż na 30 dni przed dniem złożenia wniosku. Zatem musimy pamiętać, aby w ciągu miesiąca od daty wydania zaświadczenia lekarskiego złożyć wniosek!

Ważne! Wnioski składa się na drukach zawierających wszystkie niezbędne informacje, które z reguły są dostępne na stronach internetowych powiatowych/miejskich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Również zaświadczenia lekarskie sporządza się na specjalnie przygotowanych do tego drukach.

Do wniosku należy dołączyć także kopie (poświadczone za zgodność z oryginałem) wszelkiej dokumentacji, która potwierdza niepełnosprawność dziecka, a więc może mieć wpływ na wydanie orzeczenia. Mogą to być na przykład:
* historia choroby prowadzona przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się dziecko
* karty informacyjne z leczenia szpitalnego
* wyniki badań specjalistycznych
* opinie i wyniki konsultacji
* inne zaświadczenia lekarskie.

Jeśli przedłożona przez nas wraz z wnioskiem dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia o niepełnosprawności, wówczas zostaniemy powiadomieni pisemnieo konieczności jej uzupełnienia. Otrzymamy też termin, w którym musimy złożyć brakujące dokumenty i zostaniemy pouczeni, że brak uzupełnienia dokumentacji w wyznaczonym terminie spowoduje, że nasz wniosek nie będzie rozpatrzony.

Ważne! Wniosek o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności można złożyć osobiście lub przesłać pocztą (listem poleconym, najlepiej ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru).


Terminy

Nasz wniosek powinien zostać rozpatrzony nie później niż w ciągu jednego miesiąca od daty jego złożenia. W bardziej złożonych sprawach czas ten może być wydłużony –  ale nie dłużej niż do dwóch miesięcy od dnia złożenia wniosku. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w powyższych terminach zostaniemy powiadomieni, a w zawiadomieniu zostaną podane przyczyny opóźnienia oraz wskazany będzie nowy termin rozpatrzenia sprawy.

Ważne! Do terminów miesiąca lub dwóch na rozpatrzenia wniosku nie wlicza się okresu opóźnienia spowodowanego przez wnioskodawców, czyli przez nas (np. czasu uzupełniania przez nas dokumentacji medycznej).  

O terminie rozpatrzenia wniosku powinniśmy zostać powiadomieni pisemnie co najmniej na dwa tygodnie przed terminem posiedzenia zespołu.


Zespół orzekający

Ważne! W posiedzeniu zespołu orzekającego obowiązkowo uczestniczą rodzic (przedstawiciel ustawowy) oraz dziecko. Niestawienie się na posiedzeniu w terminie powoduje, że nasz wniosek nie będzie rozpatrzony!

Jeśli jednak niestawienie się na posiedzeniu zespołu w wyznaczonym terminie zostanie usprawiedliwione w ciągu dwóch tygodni ważnymi przyczynami lub zdarzeniami losowymi (np. wypadek), wówczas przewodniczący zespołu orzekającego wyznacza nowy termin posiedzenia zespołu, o którym zostaniemy zawiadomieni listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.


Wydanie orzeczenia

Wydanie orzeczenia o niepełnosprawności następuje w ciągu dwóch tygodni od dnia posiedzenia zespołu.

Orzeczenie o niepełnosprawności zawiera:
* oznaczenie zespołu, który wydał orzeczenie
* daty złożenia wniosku i wydania orzeczenia
* podstawę prawną wydania orzeczenia
* imię i nazwisko dziecka, datę urodzenia, adres zamieszkania (stałego pobytu)
* numer PESEL dziecka
* numer dokumentu potwierdzającego tożsamość dziecka (legitymacji szkolnej, dowodu osobistego)
* ustalenia niepełnosprawności z podaniem symbolu przyczyny niepełnosprawności (maksymalnie trzy symbole), w przypadku zespołu Aspergera są to najczęściej:  
   –  02-P – choroby psychiczne  
   –  12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe
* datę lub okres powstania niepełnosprawności (na podstawie zaświadczenia lekarskiego i dokumentacji medycznej)
* okres, na jaki orzeczono niepełnosprawność (patrz poniżej)
* wskazania określone przez skład orzekający (patrz niżej)
* uzasadnienie
* pouczenie o przysługującym nam odwołaniu (patrz dalej)
* dane i podpisy składu orzekającego.

Ważne! W przypadku dziecka niepełnosprawność orzeka się zawsze na czas określony i nie dłużej niż do dnia ukończenia przez dziecko 16 roku życia.

Zespół orzekający w orzeczeniu o niepełnosprawności określa wskazania, które dotyczą m.in.:
* uczestnictwa w terapii zajęciowej
* konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby
* korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki
* konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
* konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Ważne! Szczególne znaczenie ma dla nas określenie w orzeczeniu o niepełnosprawności, czy dziecko wymaga:
* stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
* stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zaznaczenie tego w orzeczeniu pozwala rodzicom dziecka ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.



Odwołanie

Jeśli orzeczenie o niepełnosprawności wydane przez powiatowy/miejski zespół nie spełnia naszych oczekiwań (np. ze względu na brak określenia powyższych wskazań albo zbyt krótki okres, na który zostało wydane), wówczas mamy prawo odwołać się od niego w ciągu dwóch tygodni od daty pokwitowania odbioru dokumentu. 

Odwołanie składa się do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie. Przesyła on to odwołanie wraz z dokumentacją sprawy w ciągu siedmiu dni od dnia otrzymania naszego odwołania. W tym czasie zespół powiatowy/miejski ma prawo zapoznać się z argumentami podnoszonymi w naszym odwołaniu i sam je uwzględnić, uchylając bądź zmieniając treść orzeczenia o niepełnosprawności.

Ważne! Odwołanie do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności składa się za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie. Oznacza to, że należy je złożyć lub przesłać pocztą właśnie do tego zespołu, a nie bezpośrednio do zespołu wojewódzkiego, gdyż to wydłuży procedurę odwoławczą! Niezłożenie odwołania w terminie 14 dni od daty pokwitowania odbioru orzeczenia o niepełnosprawności powoduje, że staje się ono ostateczne (prawomocne).


Legitymacja osoby niepełnosprawnej

Orzeczenie o niepełnosprawności jest podstawą do korzystania z wielu ulg i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym (patrz: dalej). Potwierdzeniem tego faktu jest legitymacja osoby niepełnosprawnej, którą wydaje bezpłatnie starosta (prezydent lub burmistrz miasta na prawach powiatu) na podstawie prawomocnego orzeczenia o niepełnosprawności.

 

 

Jakie uprawnienia lub ulgi daje orzeczenie o niepełnosprawności?

Tych ulg czy uprawnień dotyczących ogólnie osób niepełnosprawnych jest wiele rodzajów. Dla rodziców dziecka z zespołem Aspergera szczególnie interesujące mogą być następujące:
* zasiłek pielęgnacyjny, który ma na celu częściowe pokrycie wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy niepełnosprawnemu dziecku
* świadczenie pielęgnacyjne, które jest rekompensatą za niepodejmowanie bądź rezygnację z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną
* ulgi w transporcie kolejowym
* ulgi w transporcie autobusowym
* ulgi w komunikacji miejskiej
* odliczenia od podatku w ramach tzw. ulgi rehabilitacyjnej
* ulgi przy zakupie biletów wstępów do muzeów państwowych oraz innych placówek.

Ważne! Warunkiem skorzystania z wszystkich wyżej wymienionych uprawnień i ulg jest posiadanie przez dziecko aktualnego orzeczenie o niepełnosprawności!

Ponadto dziecko z zespołem Aspergera oraz jego rodzice mają też szczególne uprawnienia w ramach systemu oświaty, a więc związane z edukacją dziecka – o nich szerzej w dalszej części.

 

 

Co to jest zasiłek pielęgnacyjny?

Zasiłek pielęgnacyjny to jedno ze świadczeń rodzinnych. Jest przyznawany w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje kilku grupom osób, w szczególności:
* niepełnosprawnemu dziecku
* osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.

Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje m.in. osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie.

Wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego składa się w urzędzie miasta lub gminy (w jednostce urzędu, która zajmuje się świadczeniami rodzinnymi). Do wniosku należy dołączyć:
* kserokopię ważnego orzeczenia o niepełnosprawności (oryginał do wglądu)
* dokument potwierdzający tożsamość
* w przypadku osób poniżej 16 lat odpis aktu urodzenia.

Wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego powinien być rozpatrzony w ciągu 30 dni.

Ważne! Jeśli wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego zostanie złożony w okresie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, wówczas zasiłek pielęgnacyjny będzie przysługiwał począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o ustalenie niepełnosprawności.

Ważne! Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 153 zł miesięcznie.

 

 

Co to jest świadczenie pielęgnacyjne?

Świadczenie pielęgnacyjne to jedno ze świadczeń rodzinnych. Jest przyznawane rodzicom lub opiekunom dzieci z niepełnosprawnością, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem posiadającym orzeczenie o niepełnosprawności, zawierające wskazania:
* konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
* konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Świadczenie jest przyznawane, jeśli niepełnosprawność dziecka powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole (także wyższej) – jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Oczywiście dzieci z zespołem Aspergera spełniają ten warunek!

Świadczenie pielęgnacyjne ma wiele ograniczeń. Nie przysługuje m.in., gdy:
* osoba sprawująca opiekę nad dzieckiem niepełnosprawnym  ma ustalone prawo do emerytury, renty itp. albo prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego bądź świadczenia pielęgnacyjnego
* osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej (z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej), rodzinnym domu dziecka albo w placówce zapewniającej całodobową opiekę i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż pięć dni w tygodniu.

Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego składa się w urzędzie miasta lub gminy (w jednostce urzędu, która zajmuje się świadczeniami rodzinnymi). Do wniosku należy dołączyć w szczególności:
* kopię orzeczenia o niepełnosprawności lub o znacznym stopniu niepełnosprawności (oryginał do wglądu)
* inne dokumenty niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, w tym oświadczenia – przede wszystkim takie, które potwierdzają brak przesłanek wyłączających możliwość przyznania tego świadczenia (patrz: wyżej).

Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien być rozpatrzony w ciągu 30 dni.

Kwota świadczenia pielęgnacyjnego wynosi:
* od 1 maja 2014 r. – 1000 zł netto (800 zł to kwota świadczenia plus 200 zł dodatku z programu rządowego)
* od 1 stycznia 2015 r. – 1200 zł netto
* od 1 stycznia 2016 r. – 1300 zł netto.

Ważne! Od 2017 r. świadczenie pielęgnacyjne ma być corocznie waloryzowane – proporcjonalnie do procentowego wzrostu płacy minimalnej.

Ważne! Zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i zasiłek pielęgnacyjny to świadczenia, które przysługują rodzicom dzieci niepełnosprawnych niezależnie od wysokości ich dochodów.

Oprócz wyżej wymienionych świadczeń rodzice dzieci z zespołem Aspergera mogą się ubiegać także o:
* specjalny zasiłek opiekuńczy
* zasiłek rodzinny
* dodatki do zasiłku rodzinnego (np. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego).

Prawo do nich jest jednak uzależnione od kryterium dochodowego.

 

 

Jakie ulgi przysługują dzieciom niepełnosprawnym w transporcie publicznym?

Dzieci i młodzież niepełnosprawna – uczęszczający do szkoły, ale nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia (studenci – do 26 roku życia), a także ich rodzice lub opiekunowie mają prawo do 78% ulgi:
* na przejazdy pociągami osobowymi i pospiesznymi, ekspresowymi EC, IC PKP (tylko w 2. klasie) oraz na przejazdy wszystkimi rodzajami autobusów PKS – kiedy podróżują wspólnie na trasie z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do: szkoły, przedszkola, ośrodka rehabilitacji, domu pomocy społecznej, zakładu opieki zdrowotnej, poradni psychologiczno-pedagogicznej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, ośrodka wsparcia, i z powrotem (na podstawie legitymacji szkolnej),
* na przejazdy pociągami oraz środkami publicznego transportu zbiorowego autobusowego – dotyczy jednego z rodziców (lub opiekuna) dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością, jednak wyłącznie na przejazd z miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu do: przedszkola, szkoły, szkoły wyższej, placówki opiekuńczo-wychowawczej, placówki oświatowo-wychowawczej, specjalnego ośrodka szkolno-wychowawczego, specjalnego ośrodka wychowawczego, ośrodka umożliwiającego dzieciom i młodzieży spełnianie obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, ośrodka rehabilitacyjno-wychowawczego, domu pomocy społecznej (na podstawie biletów jednorazowych).

Ważne! Powyższe ulgi dotyczą także przewoźników prywatnych posiadających zezwolenie na przewozy regularne.

Ulgi w komunikacji miejskiej nie są jednolite w całej Polsce – ich wprowadzenie zależy wyłącznie od decyzji podjętych uchwałami przez władz miast i gmin. Są nawet miasta (np. Warszawa), gdzie dzieciom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom przysługują przejazdy bezpłatne.

 

 

Co to jest ulga rehabilitacyjna?

Jest to ulga w podatku dochodowym od osób fizycznych, między innymi dla rodziców, którzy mają na utrzymaniu dziecko niepełnosprawne. Dzięki niej niektóre wydatki poniesione na cele rehabilitacyjne oraz wydatki związane z ułatwieniem wykonywania czynności życiowych przez dziecko niepełnosprawne można odliczyć od dochodu, co w praktyce oznacza, że po rozliczeniu rocznego PIT-u otrzymamy zwrot nadpłaconego podatku w wysokości 18% kwoty, którą odliczyliśmy.

Wszystkie wydatki muszą być udokumentowane, najczęściej fakturami wystawionymi na osobę, która będzie dokonywała odliczenia od podatku.

Ważne! Należy pamiętać, że urząd skarbowy na skontrolowanie prawidłowości skorzystania z ulgi ma pięć lat, licząc od końca roku, w którym wykazaliśmy ulgę w zeznaniu PIT.

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wymienia kilkanaście rodzajów wydatków na cele rehabilitacyjne. Z punktu widzenia rodzica dziecka z zespołem Aspergera najbardziej interesujące są wydatki poniesione na:
* Zakup i naprawę indywidualnego sprzętu, urządzeń i narzędzi technicznych, niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie czynności życiowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności (z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego). Jest to dość niejasna i kontrowersyjna kategoria, znane są jednak przypadki skutecznego odliczania w niej np. poduszek czy pościeli zakupionych w ramach terapii integracji sensorycznej.
* Zakup wydawnictw i materiałów (pomocy) szkoleniowych, stosownie do potrzeb wynikających z niepełnosprawności.
* Odpłatność za pobyt na turnusie rehabilitacyjnym.
* Odpłatność za pobyt na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego, za pobyt w zakładzie rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych oraz odpłatność za zabiegi rehabilitacyjne.
* Kolonie i obozy dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością oraz dzieci osób z niepełnosprawnością, które nie ukończyły 25 roku życia.
* Odpłatne przejazdy środkami transportu publicznego związane z pobytem: na turnusie rehabilitacyjnym, w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego, zakładach rehabilitacji leczniczej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych, na koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży.

Powyższe wydatki nie mają ograniczeń kwotowych. Natomiast można odliczyć od dochodu, ale jedynie w ramach limitów, wydatki poniesione na:
* Leki, jeśli lekarz specjalista stwierdzi, że osoba niepełnosprawna powinna stosować określone leki stale lub czasowo – odliczeniu podlegają wydatki w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy wydatkami faktycznie poniesionymi w danym miesiącu a kwotą 100 zł.
* Używanie samochodu osobowego, stanowiącego własność (współwłasność) podatnika mającego na utrzymaniu osobę z niepełnosprawnością (zaliczoną do I lub II grupy inwalidztwa) albo dzieci z niepełnosprawnością, które nie ukończyły 16. roku życia – dla potrzeb związanych z koniecznym przewozem na niezbędne zabiegi leczniczo- rehabilitacyjne, w wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2280 zł.

Ważne: nie odliczamy kosztów przejazdów do szkoły lub na wizyty kontrolne u lekarza, ale wyłącznie na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne!

Ważne! Zanim uwzględnimy w naszym rocznym zeznaniu podatkowym jakiś wydatek w ramach ulgi rehabilitacyjnej, warto skontaktować się z urzędem skarbowym, aby upewnić się, czy właściwie interpretujemy przepisy. Zróbmy to dla własnego bezpieczeństwa!

 

 

Czy i jakie są ulgi dla dzieci niepełnosprawnych przy zakupie biletów wstępu do muzeów państwowych oraz innych placówek?

Rzeczywiście w muzeach państwowych zgodnie z prawem powinny być ulgowe bilety między innymi dla osób niepełnosprawnych oraz ich opiekunów. Wysokość ulgi ustala dyrekcja placówki. Aby skorzystać z ulgi, należy mieć legitymację osoby niepełnosprawnej.

Warto zaznaczyć, że system ulg dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów jest dużo szerszy. Obejmuje placówki różnego typu, zarówno państwowe, jak i prywatne, które proponują ulgi lub nawet całkowite zwolnienie z odpłatności dla dzieci niepełnosprawnych na podstawie niezależnych decyzji ich dyrekcji lub właścicieli.

Z praktyki – ulg przy zakupie biletów wstępu dla dzieci niepełnosprawnych możemy szukać także m.in.:
* w muzeach prywatnych, skansenach
* na basenach
* w salach i innych obiektach sportowych i rekreacyjnych
* w parkach narodowych
* w ogrodach zoologicznych
* w kinach, teatrach i innych obiektach kultury
* w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie
* w Akwarium Gdyńskim.

 

 

Szkoła i orzeczenia – od czego zacząć?

Była już mowa o tym, że podstawowym dokumentem, który formalnie pozwala szkole na stworzenie dziecku z zespołem Aspergera najlepszych warunków do edukacji, w szczególności przez specjalnie dostosowaną do niego organizację nauki oraz wybór odpowiednich metod pracy, jest orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną.

Inaczej mówiąc: tak jak orzeczenie o niepełnosprawności jest przepustką do korzystania z opisanych wcześniej ulg i udogodnień, tak orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest warunkiem skorzystania z wszelkich możliwości, jakie system oświaty oferuje dziecku z zespołem Aspergera.


Słowo „specjalny”

Wśród wielu rodziców złe skojarzenia budzi sama nazwa: orzeczenie o potrzebie kształcenia SPECJALNEGO. Budzi ona także poważne obawy, że uzyskanie takiego orzeczenia przekreśli możliwość nauki w „normalnej” szkole i skaże nasze dziecko z zespołem Aspergera na naukę w szkole specjalnej. Tymczasem posiadanie przez dziecko orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oznacza tylko, że wymaga ono specjalnej organizacji nauki i specjalnych, dopasowanych do jego możliwości i potrzeb metod pracy – i szkoła ma obowiązek mu to zapewnić!

Ważne! Wydanie dla dziecka orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wcale nie oznacza, że ma się ono uczyć w szkole specjalnej!

Należy pamiętać, że kształcenie specjalne może być organizowane w różnych formach, niekoniecznie w szkole specjalnej, ale też w systemie włączającym w szkole ogólnodostępnej i – chyba najczęściej w przypadku uczniów z zespołem Aspergera – w szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym.

Ważne! W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego są określone zalecane najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia specjalnego. Jednak o ich ostatecznym wyborze decyduje zawsze rodzic!


Dobre relacje


Wystąpienie do poradni psychologiczno-pedagogicznej o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego to ważny krok, gdyż orzeczenie to stanowi podstawę prawną do dostosowania warunków w szkole do specyficznych potrzeb i możliwości naszego dziecka.

Owszem, zalecenia zawarte w takim orzeczeniu są zobowiązaniem dla szkoły, które musi ona stosować w pracy z dzieckiem. Jednak sposób ich wdrażania i – szerzej – skuteczność w pracy z dzieckiem z zespołem Aspergera zależeć będzie głównie od nastawienia szkoły (dyrektora, wychowawcy, pedagoga) i ich współpracy z rodzicami. Niestety, zbyt często wśród rodziców mamy do czynienia z filozofią, że rodzic dziecka niepełnosprawnego musi wszystko „wyszarpać”, gdyż po drugiej stronie ma nauczycieli podchodzących do swojej pracy rutynowo, bez chęci indywidulanego spojrzenia na ucznia ze specyficznymi problemami edukacyjnymi.

Takie nastawienie to błąd!!! Zdecydowanie lepsze dla naszego dziecka jest stworzenie przyjaznych relacji między nami – rodzicami i szkołą. Warto zainwestować swój czas i wysiłek w stworzenie takich dobrych relacji. To zaprocentuje – i w sferze zwykłych kontaktów międzyludzkich, i w sferze fachowego wspierania naszego dziecka. A przecież to powinno być zawsze dla nas najważniejsze!

Ważne! Warto nawiązać dobre relacje ze szkołą – jesteśmy przecież skazani na kilka lat współpracy. A przecież im będzie ona lepsza, tym lepiej dla naszego dziecka!

 

 

Jak uzyskać dla dziecka z zespołem Aspergera orzeczenie o potrzebie kształcenia o specjalnego?

Kto orzeka

Była już wielokrotnie mowa o tym, że orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje zespół orzekający działający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. W skład zespołu wchodzą: dyrektor poradni lub upoważniona przez niego osoba (najczęściej zastępca) – jako przewodniczący zespołu, psycholog, pedagog oraz lekarz, a także inni specjaliści, jeśli ich udział jest niezbędny.

Co do zasady zespoły orzekające wydają orzeczenia dla uczniów ze szkół, które mają siedzibę na terenie działania danej poradni. Jednakże orzeczenia dla dzieci z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera) wydają zespoły w poradniach wyznaczonych przez kuratora oświaty.

Ważne! Nie we wszystkich poradniach psychologiczno-pedagogicznych działają zespoły orzekające uprawnione do zajmowania się dziećmi z zespołem Aspergera. Właściwą poradnię z pewnością wskaże pedagog szkolny lub dyrektor szkoły.


Wniosek

Wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego składają rodzice (prawni opiekunowie dziecka).

Ważne! Wyłącznie rodzicom dziecka z zespołem Aspergera przysługuje prawo do złożenia wniosku o wydanie dla niego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Nikt inny (pedagog szkolny, wychowawca, dyrektor szkoły) nie może tego zrobić i nikt nie ma prawa zmuszać rodziców do złożenia takiego wniosku!

Wniosek o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego zawiera w szczególności:
* imię i nazwisko dziecka, datę i miejsce jego urodzenia, miejsce zamieszkania, nazwę i adres szkoły oraz oznaczenie klasy, do której uczęszcza
* imiona i nazwiska rodziców (prawnych opiekunów) oraz miejsce ich zamieszkania
* określenie celu i przyczyny, dla której niezbędne jest uzyskanie orzeczenia.

Do wniosku o wydanie orzeczenia załącza się dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności opinie i zaświadczenia wydane przez specjalistów oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich, a także – jeśli jest to niezbędne - zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka wydane przez lekarza.

Ważne! Wnioski składa się na drukach zawierających wszystkie niezbędne informacje, które z reguły są dostępne na stronach internetowych poradni psychologiczno-pedagogicznych.

W przypadku niedołączenia odpowiedniej dokumentacji do wniosku, zostaniemy wezwani do jej uzupełnienia w terminie nie krótszym niż 14 dni.

Ważne! Jeśli nie posiadamy odpowiedniej dokumentacji, w szczególności wyników badań, wówczas badania niezbędne do wydania orzeczenia przeprowadzają specjaliści poradni (z wyłączeniem badania na potrzeby wydania zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka).

Ważne! Przewodniczący zespołu ma obowiązek zawiadomić rodziców-wnioskodawców o terminie posiedzenia zespołu. Mogą oni wziąć w nim udział i przedstawić swoje stanowisko.

Ważne! Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres roku szkolnego, etapu edukacyjnego (np. klasy I-III, IV-VI) albo okresu kształcenia dziecka w danej szkole.

W orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego zespół określa:
* zalecane warunki realizacji przez dziecko potrzeb edukacyjnych, formy jego stymulacji, rewalidacji, terapii, usprawniania, rozwijania jego potencjalnych możliwości i mocnych stron oraz inne formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej
* wszystkie zalecane najkorzystniejsze dla danego dziecka formy kształcenia specjalnego z następujących form: w przedszkolu ogólnodostępnym, w tym z oddziałami integracyjnymi, integracyjnym albo specjalnym, szkole ogólnodostępnej, szkole integracyjnej lub oddziale integracyjnym, szkole specjalnej lub oddziale specjalnym, ośrodku rewalidacyjno-wychowawczym albo w szkole zorganizowanej w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym.

Ważne! Zgodnie z prawem szkoła ma obowiązek zapewnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego! Innymi słowy: zawarte w nim zalecenia to obowiązki nakładane na szkołę!

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego może zostać zmienione jeśli:
* nastąpi zmiana okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia
* zajdzie potrzeba zmiany zaleceń zawartych w poprzednim orzeczeniu
* zajdzie potrzeba zmiany okresu, na jaki zostało wydane poprzednie orzeczenie.

Wnioskodawcą w takim przypadku mogą być oczywiście wyłącznie rodzice (prawni opiekunowie) dziecka. W przypadku wydania nowego orzeczenia, poprzednie zostaje uchylone.

 

 

A co się stanie, jeśli szkoły nie będzie stać na realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego?

Jak zostało już wcześniej napisane, szkoła ma obowiązek zapewnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Trzeba mieć świadomość, że niektóre z zaleceń (np. dodatkowych zajęć specjalistycznych) są kosztowne.

Warto jednak mieć świadomość, że w budżecie państwa przewidziano dodatkowe środki na edukację dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Te dodatkowe środki wyliczane są dla każdej gminy, z uwzględnieniem liczby dzieci z orzeczeniami i rodzajami niepełnosprawności i zwiększają otrzymywaną przez daną jednostkę samorządu subwencję oświatową.

Ważne! W przypadku dzieci z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, dodatkowe środki na ich edukację przewidziane w budżecie państwa są – w porównaniu z innym rodzajami niepełnosprawności – największe.

Problem polega na tym, że wprawdzie te dużo (kilkanaście razy!) większe środki są przekazywane do organu prowadzącego szkołę, do której uczęszcza nasze dziecko (a więc do miasta lub gminy), jednak niestety nie idą one dalej za uczniem aż do jego szkoły. Pozostają w dyspozycji miasta lub gminy. Co gorsze, jednostki samorządowe mają zagwarantowaną prawnie swobodę wykorzystywania swoich funduszy, w szczególności tych, które pochodzą z subwencji ogólnej (w tym oświatowej) z budżetu państwa. Innymi słowy: same decydują, czy środki z subwencji oświatowej przeznaczą na szkoły, drogi czy jeszcze inne potrzeby lokalne. Nie można więc domagać się od władz samorządowych, aby przekazały otrzymane na nasze dziecko środki szkole, w której ono się uczy. Tym bardziej nie można domagać się, aby środki te trafiły do danego ucznia.

Co zatem można zrobić?

Po pierwsze – na pewno można i warto nieustannie edukować władze samorządowe (zarząd gminy i radnych) – uświadamiać im, w jaki sposób naliczane są dodatkowe środki na ucznia niepełnosprawnego i dlaczego one są aż tak duże.

Po drugie – należy stanowczo domagać się, aby – zgodnie z prawem, a konkretnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie w przedszkolach, szkołach i oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych – były realizowane zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Po trzecie – warto uczynić z dyrektora szkoły naszego sojusznika w walce o dodatkowe środki. Z tym jest jednak bardzo różnie. Czasem dyrektorzy nie chcą lub boją się występować o dodatkowe fundusze do organu prowadzącego (który jest ich pracodawcą). Jeśli jednak są świadomymi dyrektorami, to doskonale wiedzą, że wypełnianie zaleceń zawartych w orzeczeniach jest ich prawnym obowiązkiem, a to nie jest możliwe bez dodatkowych środków. W takiej sytuacji dodatkowy nacisk ze strony rodziców dzieci z orzeczeniami oraz – jeszcze lepiej – rady rodziców jest dla dyrektora bezcennym wsparciem i konkretną pomocą w trudnych rozmowach o pieniądzach z organem prowadzącym.

Jeżeli te wszystkie działania nie poskutkują, pozostaje nam wówczas pisanie pism do kuratorium oświaty lub Ministerstwa Edukacji Narodowej, niestety ze świadomością, że te instytucje nie mogą nakazać przekazania pieniędzy na nasze dziecko szkole, w której ono się uczy, a jedynie apelować o rzetelną realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego…

Ważne! Nie ma mechanizmu prawnego, dzięki któremu można byłoby zmusić gminę, aby dodatkowe fundusze, które otrzymała ze względu na niepełnosprawność naszego dziecka z zespołem Aspergera, trafiły do jego szkoły.

 

 

Czy szkoła może zmusić rodziców do przejścia ich dziecka z zespołem Aspergera na nauczanie indywidualne?

To bardzo drażliwy problem. Według przywoływanych już badań rodziców dzieci z zespołem Aspergera aż 37% z nich zna z własnych doświadczeń problem zmuszania przez szkołę do przejścia na nauczanie indywidualne. Jednocześnie aż 54% badanych określiło go jako bardzo lub raczej istotny!

Skąd takie oceny? Zgodnie z przepisami prawa oświatowego i ideą tego mechanizmu indywidualnym nauczaniem obejmuje się dzieci i młodzież, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły. Tymczasem w praktyce w przypadku uczniów z zespołem Aspergera nauczanie indywidualne często jest postrzegane jako szansa na rozwiązanie problemów wynikających z braku umiejętności funkcjonowania przez ucznia z ZA w klasie (np. brak pracy na lekcji, przeszkadzanie innym uczniom, agresja).

Trzeba uczciwie przyznać i mieć świadomość tego, że dziecko z zespołem Aspergera rzeczywiście potrafi swoim zachowaniem zdezorganizować funkcjonowanie klasy, negatywnie wpływając na fukcjonowanie innych uczniów oraz nauczycieli. Jednak obowiązkiem, zarówno naszym jako rodziców, jak i nauczycieli, jest świadome, odpowiedzialne podjęcie decyzji w sprawie indywidualnego nauczania – takiej, która będzie miała na względzie przede wszystkim dobro dziecka. Do nas – rodziców należy odpowiedzenie sobie na pytanie, co jest ważniejsze dla naszego dziecka: uzyskanie lepszych efektów edukacyjnych, lepszych ocen (czemu z pewnością sprzyjać będzie nauczanie indywiadualne), czy może jednak nauczenie go zasad funkcjonowania w grupie rówieśniczej (do czego najlepsze warunki dziecko będzie miało, ucząc się w klasie). To bardzo trudna decyzja, wymagająca zgodnego działania rodziców, lekarza i wychowawców.



Odpowiedzi przedstawione powyżej pochodzą z I rozdziału poradnika "Mam dziecko z zespołem Aspergera :)" (autor rozdziału: Grzegorz Całek).